20 januari 2026

Na de ondertussen gewone ochtendroutine, rijden we wederom naar het centrum. We zouden vandaag enkele Sami ontmoeten en de mogelijkheid krijgen om rendieren te voederen. Aangekomen aan het centrum komt er een auto met een diertrailer aangereden. Hier is toch iets fout gelopen in de communicatie. Ik praat het onderwerp aan en uiteindelijk krijgen we groen licht om toch naar de mensen thuis te rijden.

Eerst heb ik het idee dat de man in kwestie het niet zo fijn vind, maar aangekomen op hun erf is hij en zijn vrouw erg gelukkig dat we onze been stijf hebben gehouden. Dit vinden ook zij veel fijner. We worden vriendelijk onthaald door de hond des huizes, daarna ook door de eigenaars. Al snel trekken we naar de kraal. Het is even spannend of de kleine groep rendieren toch terug zou keren, want ze kregen ’s morgens al eten en reageren alleen op mensen als ze eten krijgen. Toch lukt het. Iedereen zet zich op zijn hurken om zo de dieren gemakkelijker te kunnen lokken en te voorzien van mos. Dit is eigenlijk het enige dat de rendieren eten. Meestal verzamelen deze Sami het zelf in de zomer maar momenteel hebben ze aangekocht mos dat ze hun dieren geven. Na het voederen zetten we ons rond het vuur. De jeugd waagt zich aan het lassowerpen en probeert de lasso om een gewei van rendier te werpen. Ik praat ondertussen met de dame. We krijgen een uitleg over de opbouw van de lavvu, de traditionele, kegelvormige tent die wordt gemaakt van stokken en rendierhuiden. vooraan aan de ingang gebeuren de vuile zaken zoals schoenen uitdoen, de hond eten geven, bij slecht weer wassen,… daarachter bevindt zich de plek waar je eten klaarmaakt en waar alles ligt dat je daarvoor nodig hebt. Links of rechts van de ingang, dit verschilt voor elke familie (hier links) zitten de bewoners van de tent, de bezoekers zitten rechts (hier). Voorts krijgen we te horen dat wanneer de grootmoeder haar jongste kind op de wereld zet, we spreken dan van 1956, er dan pas toestemming aan de Sami werd gegeven om een gebouw neer te zetten. Tot dan waren de Sami verplicht om als nomade te leven. Kinderen moesten daarom naar een internaat en mochten enkel met de vakanties naar huis. De jongste tante hoefde niet naar het internaat en mocht gewoon naar school. Wat de rendieren betreft staat de overgrote meerderheid tussen Boden en Jokkmokk. De meest sociale dieren krijgen een tracker zodat ze makkelijker kunnen worden gedetecteerd. In deze moderne tijd wordt er gebruikt gemaakt van sneeuwscooters en drones. Over de rendieren leren we volgende aanpassingen voor de kou

Ze hebben geen bloed in de hoeven waardoor deze niet kunnen bevriezen

De bloedvaten in hun poten liggen dicht bij elkaar zodat het warme, zuurstofrijke bloed het koudere zuurstofarme bloed toch wat kan opwarmen

Het zijn dieren die proberen energie te sparen en daardoor achter elkaar lopen in de sneeuw zodat ze niet telkens een nieuw spoor moeten maken in de (diepe) sneeuw, hierdoor komen ze ook vaak op de weg, een sneeuwscooterspoor,… terecht om dat spoor te volgen.

Hun snoet is veel dikker dan de spitse snoet van een hert en dit omdat er vooraan rond de neus holtes zijn waarin de lucht kan opwarmen alvorens richting lichaam te gaan

Hun haartjes zijn allemaal losse buisjes

Na onze tijd bij de Sami was het dagenslunch bij het Kulturens Hus.

Nadien werd het een stukje cultuur. We trokken naar Gammelstads kyrkstad. Een stukje UNESCO erfgoed. Na een bezoekje aan de kerk van Nederluleå trokken we nog door de straten waarin de kerkhuisjes stonden. Deze kerkstad is de best bewaarde in Zweden met nog meer dan 400 stugor. Vroeger werden deze huisjes bewoond in het weekend wanneer de mensen naar de kerk wilden gaan. Vermits er niet veel katholieke kerken in de buurt waren, was voor de kerkgangers niet eenvoudig om naar de kerk te komen.

Zij kregen de toestemming om rond de kerk een huisje te bouwen waarin ze dan in het weekend konden verblijven. Dit waren dan voornamelijk 1kamer huisjes.

Nadat we thuis even tot rust kwamen, was het tijd voor echte ontspanning: een bezoek aan de sauna gecombineerd met een ijstub en hottub. Genietend van de warmte afgewisseld met dappere afkoeling in de ijstub. De eerste stappen zijn het ergste, na een paar keer lukt het zelfs om er een minuut in te blijven. We hebben het afkoelen in de ijstub ook afgewisseld met in de sneeuw te gaan liggen. Heerlijk ontspannen in de buitenlucht. Jammer dat het bewolkt was en we het noorderlicht niet meer te zien kregen. Een mooie, late afsluiter van weeral een gevulde dag.