23 juli 2023 rust/wasdag en richting Joensuu

Gisteravond na het typen van een stukje tekst alsnog richting sauna gegaan. Op voorhand even poolshoogte gaan nemen over hoe het in zijn werk ging. Snel badpak aan in de camper, slippers en handdoek mee en de richting van de sauna op. Dat was toch nog dik 5 minuten stappen. Binnen eerst de omkleedruimte (of uitkleedruimte), dan deur door naar de douches en daar was een deur richting sauna. Dus uitkleden tot badpak, douchen en sauna in. Hoge trap tot houten platform met aan beide zijden nog houten brede (lig)banken. Er was nog een dame die gelijktijdig met mij erin ging. Het was warm, even wennen en net toen ik mijn ademhaling had aangepast aan de hitte kwam er een andere dame binnen. Uit wat er volgde had ik begrepen dat ze vond dat er water op de stenen moest worden gegooid. Na het vullen van de houten kan, gebeurde dit ook effectief. Pff dat gaf best wat hitte en stoom. Uiteindelijk wanneer de 2 dames eruit waren, er zelf ook uitgekomen, slippers aan en richting meer. Langzaam in het meer lopen en dan onder water gaan. Daarna zelfde scenario herhaald.

Ik was net op tijd omgekleed toen de boel werd afgesloten. Heerlijk genieten. Meer dan voor herhaling vatbaar. Daarna laatste toertje met Timber en gaan slapen. Jammer genoeg niet al te vlot omwille van onze Duitse buren waarvan zoonlief op alles liep te zeuren en roepen en nooit geleerd heeft wat stiller praten is. Maar goed uiteindelijk werd het stil.
Vanmorgen rustdag dus pannenkoeken gebakken. Lekker.

Snel de vaat want ik moest om 9u aan de receptie zijn voor de sleutel van het washok. Eén probleem de sleutel was de dag voordien niet teruggebracht. Dan maar de loper meegekregen. Met de instructie wasmachine links gebruiken en rekening houden dat de droogkast veel tijd nodig heeft. Was ingestoken en deze was na half uurtje klaar. Het drogen ging iets minder vlot. Tegen 14u was de was eindelijke droog. Na meer dan 3,5 uur waarvan meer dan 40 minuten met de melding “1 minuut”. Gelukkig kwam er toen een medewerkster binnen die het programma heeft gestopt en een ander heeft opgezet. In tussentijd dan maar wat bessen geplukt, Timber uitgelaten en het bed verschoond. Lunch gegeten en de camper vertrekkensklaar gemaakt. Terwijl ik de was opvouwde en weer in de juiste volgorde in de juiste bakken plaatste , kon Leon de WC ledigen, het vuile water lozen (beiden niet echt nodig maar we waren er nu toch) en vooral het drinkwater weer aanvullen. Uiteindelijk dik half 3 op weg naar de receptie met sleutel. Daar was de dame al op de hoogte van de moeilijkheden.

Dan maar de tip gegeven om misschien ook gebruiksaanwijzingen in het Engels er te hangen. Ze vond het een goed idee.

Op weg moesten wel even terug door Savonlinna en daarna de 471 op richting Joensuu. Deze weg stond op de wegenkaart aangeduid als schilderachtig traject. Dit was het tot nu toe wel. Slingerend tussen meren, lange rechte stukken door bos. In Enonkoski passeerden we een mooie kerk. Vooraleer we uitstapten eerst een koppel eekhoorns geobserveerd. Leuk om zien hoe vinnig die diertjes overal op en over wippen. Dan maar naar binnen. Het was aan de buitenzijde in de kleuren licht en donker beige, wat binnen ook was doorgetrokken. Een licht kleurige kerk. Toch wel mooi om te bezichtigen. Ondertussen was de organist samen met een zangeres aan het oefenen en de koster was de nummerbordjes van de liedjes aan het hangen. Een onverwacht maar toch leuk bezoekje.

Onderweg in het Koloves National Park even koffiegedronken en Leon een beetje van de F1-race gezien en ik met Timber de buurt en het meer verkend.

Daarna verder richting Joensuu en op zoek naar een slaapplek. Deze keer werd er snel 1 gevonden in een doodlopende zijstraat van een niet al te drukke weg. De zijstraat wordt al even niet gebruikt want de bomen groeien in het midden van het pad.

Jammer genoeg kunnen we niet tot bij het lager gelegen meer geraken. Het is hier zalig stil met enkel Timber die wat met stokken loopt te zeulen en overal tegenaan botst.

22 juli 2023 Savonlinna

Terwijl het rond zes uur leek of er een vrachtwagen door de camper reed , was het toch een rustige nacht. Vermits het om zes uur aan het regenen was, ons nog even omgedraaid. Toen we tegen 7u15 weer wakker werden, was de meeste regen voorbij. Droog Timber uitgelaten en ontbeten buiten. Weer wat bekijks, maar voor de rest viel het wel mee. Gisteravond toch nog een supporter gehad, maar die kwam eerder af op de Nederlandse nummerplaat. Hij hield van spoorwegen en was daardoor al een paar keer in Enschede geweest.
Vermits we gisteren al wat verkend hadden van Savonlinna terwijl we op zoek waren naar een slaapplek, wisten we waar we vanmorgen moesten zijn. Eerst naar de haven op zoek naar de vertrekplek van de stoomboot, nee niet die van Sinterklaas, wel deze die op het Saimaameer vaart. Plek gevonden, informatie gevraagd (website was niet duidelijk wegens alleen de homepage in het Engels en de rest in het Fins) en dan auto geparkeerd, daar waar we gister onze eerste slaapplek probeerden. Terug gewandeld en aan de boot gewacht.

Daar zeiden ze ons dat de ticketverkoop om 10u startte voor de vaart van 11 uur. Dat was niet zo. Tijdens het wachten konden we toekijken hoe het water werd aangevuld, de boot werd schoongemaakt en de tafels en stoelen op het bovendek weer dro opog. Aan de overzijde zat en stond veel volk. Blijkbaar wordt daar elke morgen door de mensen van het Operafestival een “inzingoefening” ten berde gegeven. We konden meegenieten. Tegen half 11 begon de verkoop. We hadden ons plekje op het bovendek al uitgekozen: buiten en droog.

Tegen 11 uur vertrok de boot voor een tocht tussen de eilanden over het meer. Jammer genoeg geen zon wel zwaar bewolkt maar droog. De wind maakte het wat fris/koud. Misschien had een broek iets beter geweest dan een short, maar uiteindelijk viel het toch wel mee. De tas warme thee voor mij en koffie voor Leon zullen er ook wel bij geholpen hebben. Het was toch echt ontspannend en genieten, met af en toe de stoomfluit die we te horen kregen. Missie boottocht geslaagd.

Nadien even in de haven onze lunch opgegeten.

De andere reden was dat we het kasteel van Savonlinna wilden zien. Het Olavinlinna zoals het wordt genoemd is een goed onderhouden kasteel en opgericht voor Sint Olav (Olavin in het Fins). We konden het vanaf de boot al bewonderen. Vanaf de brug mocht Timber niet meer binnen, we moesten dus om beurten gaan. Toen we net aankwamen gingen de poortjes van de brug dicht en hoorde je gezoem. Met een motor werd het lange deel van de brug gedraaid zodat bootjes konden passeren. Bijzonder. Eens de boten gepasseerd waren, draaide de brug weer terug en konden de mensen weer richting het kasteel. Leon ging als eerste. Hij sloot aan bij de Finse toer want zonder begeleide toer mocht je niet in de torens komen. Hij nam foto’s, las de uitleg in de kamers maar verstond niet veel van de gids. Nadien was het mijn beurt. Ik had meer geluk en kon met de hulp van een medewerkster aansluiten bij de Engelstalige toer.

Het was erg interessant. Het kasteel was niet echt een woonkasteel maar eerder een oorlogskasteel. Er werd veel vanuit en om gevochten. Vooral tussen Zweden en Rusland die het dan ook om beurten in handen hadden. Van oorsprong werd het door de Zweden gebouwd. Momenteel heeft het kasteel nog 3 torens, het waren er oorspronkelijk 5. 2 sneuvelden door de schade die ze opliepen. In 1 van de torens vonden ze bij archeologische opgravingen in de jaren 80 nog een “schat”. Lees een hoop munten die behoorlijk wat waarde hadden in de Middeleeuwen. Ingegraven door iemand maar nooit opgehaald. Door wie is onbekend. Ook bevatte het kasteel een koningszaal. Deze was, samen met de kapel, de enige met glas voor de vensters. Het was ook een erg mooie zaal. Het plafond is één van de enige die zonder steunbalk over die lengte gebouwd is. Deze zaal diende om de koning te ontvangen als hij kwam. Maar omdat het geen aangenaam kasteel was, zijn er maar 2 koningen geweest Gustav II en Alexander I. Via de toer kwamen we ook in de kapel. Deze bevatte een kleine opening in de muur die in verbinding stond met een klein kamertje ernaast. In dat kamertje werden mensen gezet die niet in de kapel mochten komen omwille van een besmettelijke ziekte, een gevangene,…maar zo wel de dienst kon volgen. Voor zover geweten is dit het enige kasteel met zo een plek. Het was een boeiende rondleiding in hoge torens, over smalle draaitrappen en mooie zalen. Een aanrader (ook als is het niet echt in de beurt).
Na de rondleiding terug naar de auto gewandeld. Koffie gedronken en weer op pad richting tankstation (overkant straat) en winkel. Nu staan we voor het eerst deze vakantie op een camping in de buurt van Savonlinna. Een rustige camping met 2 toiletgebouwen, een waskot, een gebouw met binnen eetzaal en buiteneetzaal met enkele keukenunits voor de tentmensen, een grillplek en een sauna.

Campings zijn aan deze kant niet dik bezaaid en er moeten wat kleren worden gewassen willen we de komende weken nog verder kunnen. Het waskot met machine en droogtrommel zijn gereserveerd voor morgenvroeg. Daarna is het een beetje rustdag.

21 juli 2023 Van Lappeenranta naar Savonlinna

Nationale feestdag. Hier was het allesbehalve een rustige nacht. Het leek wel of na 22 uur de maximumsnelheid niet meer van toepassing was en dat koffiemolenbrommertjes, quads en motors net zoveel rondjes reden als er campers/caravans op de parkeerplaats stonden en liefst dan nog net hiervoor even goed moesten optrekken. Ach ja, hoort er ook bij.
Lappeenranta ligt in Zuid-Karelië en is een van de zuidelijkste steden aan het Saimaameer. Na het ontbijt vanmorgen richting Linnoitusmonument.

Gemakkelijk want het was gewoon de straat oversteken. We keken vanaf onze camper op de oude wallen/fortmuren van de vesting. Gezien zijn ligging dicht tegen de Russische grens speelde de vesting een belangrijke rol bij het Russische-Zweeds conflict. Ook hier straten met kleine kinderkopjes en huizen in de typsiche rode en okerkleur.

In het centrum staat een Orthodox kerkje, jammer genoeg gesloten. Vanop de wallen had je een mooi overzicht op de haven en op het drukke moderne (best grote) stadsdeel.

Daarna naar de camper waar Leon een zekering verving en we bij vertrek jammer genoeg Timbers drinkbakje vergeten zijn, ook al zijn we beide ervan overtuigd het in de auto te hebben gezet. Dan maar een ander opgegraven tussen de kookpotten. Hij is niet helemaal fan, ach ja. Wat ons opvalt in steden, dus ook gisteren in Helsinki zijn de speeltuintjes voor kinderen: veel in aantal, groot en enorm goed onderhouden en ook steeds druk bevolkt.
Van hieruit ging het dan richting Imatra. Wat we hier zien is veel groen. Huizen en zelfs de industrie zit verstopt in het groen, vooral berken. Maar we kwamen eigenlijk voor de waterval van Vuoksi. Deze staat in de boeken vermeld als de grootste waterval van Finland. Sinds 1929 is er een stuwdam die het meeste water afleid naar de turbines. Deze worden 1x per dag opengezet, namelijk om 19u, waardoor het water dan met grote kracht naar buiten stroomt in de lege rivier daarachter. Eens het water erdoor is, stroomt de rivier verder naar Rusland. Wij kwamen er tegen 10u30 aan. En ja de rivier was leeg aan onze kant. Dat was best indrukwekkend om de rotswanden van de kloof waar de rivier doorstroomt te zien. Met hier en daar een plasje water. Even aan beide kanten van de kloof gewandeld en van het uitzicht genoten. Daarna ook verder gegaan naar de stuwdam/ het stuwmeer. Daar lag een boel water. Naast de rivier stroomt een heel klein riviertje dat zo is aangelegd dat de wilde forel deze kan gebruiken als trap om in het paar seizoen richting meer te gaan. Bij het buitenrijden van de stad de krachtcentrale nog gespot en even gestopt voor een foto.

Eens de stad uit ging het richting een kerk. De kerk van de drie kruisen of Kolmen Ristinn Kirkko van architect Aalto. Een witte, erg moderne kerk te midden van veel groen, eigenlijk een park. Ongebruikelijke vormen, veel ramen en als we de boeken mogen geloven zijn er van de 103 ramen maar 2 dezelfde. De kerk heeft ongebruikelijke vormen, veel licht en is zowel langs buiten als langs binnen wit van kleur. Houten banken en een rood stenen vloer. Achter het altaar hangen drie witte kruisen, vandaar de naam. Verder is er 1 rood glasraam en 1 blauw. Zelf het orgel is aangepast aan de speciale vorm(en) van de kerk. Een knap staaltje architectuur. Blij dat we langs zijn geweest. Buiten is er nog een opvallende klokkentoren: het lijkt wel een pijl die in de grond steekt. Jammer genoeg was aan de achterzijde dringend restauratie nodig, iets waar ze ondertussen mee gestart zijn. De kerk is zo ontworpen dat ze in drie delen kan worden gedeeld afhankelijk van het aantal parochianen die er zijn.

Snel op de grote parking onze lunch opgegeten en de planning even bekijken.

We wilden zeker naar de houten kerk in Kerimäki geraken en dit moest voor 18 uur. Het werd dan via kleinere wegen naar Punkaharju. En het was te merken dat we in het merendistrict terecht gekomen zijn.

Op het schermpje van de GPS zagen we voortdurend blauwe vlekken verschijnen, de ene al groter dan de andere, maar in het echt werd ons zicht vaak belemmerd door een dikke rij bomen. Jammer. Af en toe dan maar gestopt voor een foto van een/het meer dat we passeerden. Op 1 plek stond er zelfs een uitkijktoren om het meer te spotten.

Ook al was het weer vandaag ver van zonnig toch mooi om te zien. De beelden zijn dan wel iets minder spectaculair. Om in Savonlinna te geraken (onze stop voor morgen) moet je over de landtong Punkaharju. Deze plek is volgens de lokale overtuiging de gezondste plek op aarde om er te ademen dankzij een overvloed aan coniferen. De landtong is één van de bijzonderste bezienswaardigheden in Finland. Het is een harju (laatste stukje van de naam van het stadje). Het is een natuurlijke dijk die ontstaan is in de ijstijd en wordt ook wel esker of ös genoemd. Deze waar wij over reden is 7 km lang met aan de zijden op de hellingen dus coniferen. De esker is erg smal en er is slechts plaats voor de weg en een spoorweg. Water is dus nooit ver, en dit aan beide zijden. Je hebt zo ook een mooi zicht op de eilandjes in het meer.

We reden nog even verder over Route 14 om zo uiteindelijk af te slaan richting Kerimäki. Hier was het ons vooral te doen om de kerk: de Kerimäkikerk. Het is een immens bouwwerk gebouwd tussen 1844 en 1847 en is volledig in hout. Het is de grootste houten Christelijke kerk ter wereld. Van een indrukwekkend bouwwerk gesproken. Enkele cijfers (uit de boeken): de kerk biedt plaats aan 3000 zittende mensen, 5000 als je de staanplaatsen meetelt. Er staan 1760 banken in, ze is 45 meter lang, 42 meter breed, en 27 meter hoog. De hoogte van de koepel is 37 meter. Reden voor zo’n grote kerk: de ontwerper vond dat de helft van de mensen van de stad in 1 keer tesamen de dienst moesten kunnen volgen. We vonden de buitenkant al indrukwekkend, maar na de eerste stap binnen was het whow. Dit is immens, indrukwekkend, prachtig. Onmogelijk om alles op foto vast te leggen. We hebben het alvast geprobeerd. De binnenkant is vooral grijs en wit. De zitbanken en de vloer zijn houtkleur. Hier en daar hangen mooie, met glasraampjes, luchters. Opvallend, ondanks de houten kerk, staan er 4 zeer grote houtkachels in de kerk om deze te verwarmen.

Ook bizar in de houten kerk zijn de echte kaarsen in de luchters. Dit was een ommetje meer dan waard.
Van hieruit ging het richting Savonlinna. Onderweg nog even gestopt voor een fikaatje.

Eens in Savonlinna op zoek naar een camperplek. De eerste officiële lag erg goed voor de uitstappen van morgen maar aan een erg drukke baan en in een straat met appartementsgebouwen. Ondanks alles toch geprobeerd maar de plekken waren te schuin en te scheef dat zelfs de blokken het niet konden oplossen. Dan maar doorgereden naar een andere plek even net buiten de stad op de parking van een tankstation. Maar dat was ook geen succes. Uiteindelijk de weg naar het centrum genomen en daar aan de Arena een officiële plek gevonden. We liggen wel dicht bij een baan maar voorlopig staan we hier, een beetje dwars op de vakken, alleen. Op hoop van zegen. Het weer is een beetje omgeslagen. Gelukkig konden we droog koken maar moesten we binnen eten. Droog de vaat doen, ging gelukkig weer wel. Onderweg zijn we de meeste buien achterna gereden want overal waar we reden waren de wegen echt nat, terwijl eigenlijk geen regen zagen.

18 juli 2023 Nuuksio nationaal park en naar Helsinki

Gisteravond nog enkele foto’s genomen van het meer waar we staan.

Nadat een auto van bierdrinkende jeugd wegreed, hadden we de gehele parking voor ons. Heerlijk geslapen. Rond 7 uur wakker geworden en op een rustig tempo het ontbijt verzorgd. Ook vandaag hoefde de ochtendwandeling met Timber niet te gebeuren omdat we het rustig gingen houden en een wandeling gingen maken. Stapschoenen aan want gister was gebleken dat sandalen toch niet het ideale schoeisel zijn voor wandelingen zoals bijvoorbeeld naar het zuidpunt. Het is nog steeds even wennen aan mijn nieuwe schoenen maar eens ze goed aan zitten, zitten ze ook echt goed. Dan maar tegen 9u15 op pad. Volgens de Komoot-app een wandeling van 10,6km. Vermits ik ons wandelritme ondertussen al wel ken in elk geval genoeg mondvoorraad en drinken mee voor onderweg. Even langs de grindweg vanaf de parking en na dik 100m doken we het bos in.

Ondanks het voorspelde droge, mooie weer voelde ik druppels, gek genoeg maar op 1 been. Het flesje van Timber bleek iets te vol en niet goed gesloten, probleem snel opgelost. Het was vandaag een wandeling over verschillende terreinen: bosgrond, rotsen en planken over veengrond of modder. De wandeling slingerde door de omgeving en passeerde zeker 7 verschillende meren. Na dik 2 uur alleen met ons 3 te wandelen in volledige stilte (op wat vogelgeluiden na) kwamen we hem tegen aan meer 2: de Homo Sapiens. Best schrikken. Eigenlijk waren ze met 4. Dit grote meer was een erg druk punt. Na de 4 wandelaars kwamen we nog 2 rugzakmeisjes tegen in gezelschap van een naakthond met jogging. Even later stond er boven het meer in het bos nog een tentje bevolkt door een meisje met hond (al leek het van ver eerder een kat). Aan de andere kant van het meer was een officiële stookplek samen met een berg hout en een droogtoilet.

Iets verder was er nog een extra stookplek, hier was een tarp met hangmat onder en klonken er stemmen. Nadien konden we weer verder in volledige stilte. Ergens ter hoogte van meer 5 lag de gemeentearbeider even te zonnen op een rots, hij schrok erg toen hij onze stemmen hoorde. Buiten een eenzame loper (!?)(Homo Sapiens sportivo) op een 4km van de parking, kwamen we niemand meer tegen. Tussendoor even gestopt voor koek en appel met wat drinken voor iedereen. Onderweg nog wel even opgeschrikt door een klein grijs hoopje op het pad. Het bleek een junior addertje te zijn. Mooi van tekening, gelukkig harder van ons geschrokken dan wij van hem. In dit geval was het een addertje op het pad in plaats van één onder het gras.

Tegen 15 uur waren we terug aan de auto. De wandeling was er uiteindelijk 1 van 12,13 km. En we waren moe, de stappen van gisteren waren nog niet helemaal verteerd. Nog snel een hapje gegeten. Terwijl we zaten te eten stopte er een auto, 2 jonge mensen stapten uit en wandelden naar het water. Nog geen 10 minuten later waren ze weer terug, omgekleed. Nog geen 5 minuten later weer een auto, dit keer 2 dames. Zelfde scenario alleen hadden zij een handdoek bij. Toen werd het voor ons duidelijk: zij kwamen of zwemmen of douchen. Als we dat nu ook eens deden. Snel haar gewassen aan de camper (met lekker warm water) en daarna richting meer. Weliswaar in zwembroek en badpak. Ecozeep mee en water in. Dat laatst langzaamaan want het was best frisjes. Om beurt het water in en wassen. Gelukkig via het ponton en trapje. Hoe heerlijk verfrissend was dat. Zeker met de felle zon op ons toen we het water uitkwamen. Voor herhaling vatbaar.

Handdoeken even te drogen gehangen in de wind en de zon. Terwijl we zaten te wachten tot deze droog waren, kwamen er nog mensen met hetzelfde plan. Het laatste koppel dat langskwam was zeker tegen de 80. Auto aan de kant, richting water met handdoek, 10 – 15 minuten later terug naar de auto.
Tegen 17 uur dan eindelijk alles ingeladen en weer op pad. Ditmaal niet over de kronkelwegen, wel de GPS zo ingesteld dat hij geen grote (snel-)wegen nam. Toen we vertrokken kwamen er donkere wolken opzetten. Vanaf ongeveer 5 kilometer na ons vertrek waren de straten erg nat met zelfs nog plassen. We hadden geluk gehad. Vlot tot in Helsinki of Helsingfors in het Zweeds, de hoofdstad van Finland. Door (bouw-)werken was het niet evident om de camperplek te vinden. We staan nu aan de rand van de stad vlak aan het water. Voor ons een bouwwerf van een zoveelste appartementsgebouw, achter ons de zee. Het is zo eens wat anders dan bomen en bosbessen. Leon was de auto nog aan het stabiel/waterpas zetten of er stonden al 2 mensen aan de camper. Dat we een prachtige auto hadden en dat er verderop een gratis, publieke sauna was. Na het installeren even met Timber een rondje over de (parkeer-)plek gelopen en even poolshoogte genomen bij de sauna. Er zijn er 2: 1 voor mannen en 1 voor vrouwen (zo gaat het meestal). Voorts maakt het niet uit of je in zwempak bent of naakt. Het was ongeveer 50/50. Naast de sauna was een trap in het water voor het afkoel-/ schrikeffect. En eigenlijk het fijnste van de sauna: na de hitte het koele water in. Leon had geen zin, en ik heb lang getwijfeld om dan toch te beslissen om niet te gaan. De wachtrij was zo lang, en ik was net vanmiddag in het meer geweest. Terwijl ik iets voor 21 uur ging kijken was het nog steeds een komen en gaan van mensen. En ja de mensen komen hier echt van overal en spenderen iets meer dan een half uur aan de gehele activiteit. Omdat ik niet ging, maar gestart met koken. Ondertussen vielen er sporadisch druppels. Toch verder kunnen koken en buiten kunnen eten. Zelfs afwassen lukte nog maar toen kwamen er dikkere druppels terwijl binnen alles op zijn plek werd teruggezet. Ook deze “regenbui” was van korte duur. Dan maar even de tijd genomen om het verhaaltje van vandaag te typen. Een meer dan geslaagde dag.

17 juli 2023 Nationaal park Torronsuo en via Hanko naar Nuuksio nationaal park

Het werd wederom een rustige nacht. Verkeer kwam er niet meer voorbij. Het jonge koppel is bij de hut gebleven. Ze sliepen eigenlijk met hun tent bovenop de uitkijktoren ontdekte Leon vanmorgen toen hij deze toren beklom. Rond half zeven zijn we opgestaan en het ontbijt enzo ging iets vlotter omdat we TImber nu niet moesten uitlaten vermits we op wandeling vertrokken.

Dit keer geen bessen geplukt want die stonden niet in de buurt van de camper, wel verschillende soorten mos. Stapschoenen aan en rond 8u15 op pad. Eerst dus langs de toren, jammer genoeg zonder vogels te spotten. Gisteravond zag Leon nog een auerhoen. Aan de voet van de toren vertrok de wandeling het bos in. Een hobbelig pad met veel boomwortels maar erg mooi met het zonlicht dat moeite deed om door het bladerdek te komen. Even verderop was er een plankenpad. Of beter zou er een plankenpad moeten liggen. Het was hier veiliger om naast de planken te lopen dan erop wegens te rot.

Gelukkig was de ondergrond niet te vochtig zodat het veilig kon. Het was een pad door het bos met wat klimmen en wat dalen. Lag er een boom over het pad dan werd het pad gewoon verlegd zonder de boom te verzagen. Na een tijdje lopen kwamen we op een vernieuwd houten pad.

Dit keer liep het door een veengebied. Op vele plaatsen was het water weg maar hier en daar waren er nog restante vennetjes over. Hier was het wel nodig om om het pad te blijven. Dat merkten we aan Timber toen die er even afschoot en natte poten kreeg. De eerste tegenliggers kregen we na bijna 1,5 uur wandelen en toen we dicht bij de parkeerplaats waren waar we gisteren uiteindelijk niet zijn blijven staan. Op de terugweg was het wederom afwisseling tussen bos, ven, houten planken en zelfs even een stukje gravelweg. Via het laatste stukje bos kwamen we uiteindelijk uit aan de andere kant aan/van de voet van de vogelspottoren. Het rondje van ongeveer 7 kilometer gepland werd er 1 van 10 km. Rond twintig voor twaalf waren we terug aan de auto. Het was een erg mooie, afwisselende wandeling die we bij de voorbereiding op de site van Komoot hadden gevonden. Ruim 6 kilometer over de planken lopen was best wel vermoeiend. We besloten om dan maar ineens ook onze lunch op te eten.

Een paar stukjes van ons gerookt vlees op voorhand zorgde voor het aanvullen van de zoutbalans. Het gebeurt trouwens niet vaak dat we 3 verschillende maaltijden op 1 plek eten.
Na de lunch terug op weg via kronkelpaadjes en dit richting Salo. Ter hoogte van Somero kwam het besef dat er eigenlijk ook nog wel getankt moest worden en als we stopten moesten we ook liefst brood en bananen aanschaffen. Dus zo gezegd zo gedaan. Dit keer bij het tanken ook de jerrycan met 20 liter diesel gevuld. Dit mocht niet van thuis uit want we mochten geen extra diesel meenemen op de ferry’s. Daarna maar verder langs de grotere wegen om toch wat anders met de tijd om te gaan. Rond 15u ons even op een parking gezet voor een fika. Tijdens het boodschappen doen hadden we wat lekkers gekocht en dit hebben we dan opgegeten en er koffie en thee erbij gedronken.

Daarna ging het in rechte lijn naar Hanko. Dit is de meest zuidelijkste stad van Finland. Daar moesten we natuurlijk ook wel eens langs. Hanko (Fins) of Hangö (Zweeds) staat bekend als de Finse Rivièra. In de 19de eeuw was dit een trendy plek voor de mensen met geld die uit Rusland waren ontsnapt voor dat reizen verboden werd. Grote, vaak met 2-3 verdiepingen villa’s werden neergezet.

Verder is Hanko ook gekend voor zijn kilometers strand, waarvan de mooiste liggen in de buurt van hogergenoemde villa’s. Vanaf de rand van het stadje Hanko kan je naar het meest zuidelijkste punt van Finland. We dachten dat we dit met de auto grotendeels konden doen, maar dat was buiten de verbodsborden gerekend. Dan maar “even” te voet. Het bleek een wandeling van ruim 7 kilometer heen en terug.

De ondergrond was afwisselend van zand, bosgrond, keien, rotsen en mengeling. Het was pittig na vanmorgen maar we hebben het gehaald. Op het punt foto’s genomen van een jong gezin met hun telefoon, zij deden dit dan voor ons met de onze. Leuke herinnering met 3 op de foto op die plek. Timber genoot van de wandeling. Op de moeilijke onderdelen ging iemand voorop, Timber werd losgelaten en kwam dan naar je toelopen zodat de andere ook op zijn/haar tempo kon stappen. Dat werkte prima. We liepen hier een stuk langs de kustlijn met voornamelijk een stenen strand en zagen enkele mooie baaitjes. Het was vermoeiend, zeker na vanmorgen, maar we zijn erg blij dat we het uiteindelijk stapten.
Door deze uitstap was het natuurlijk al 19u30 geworden toen we aan de auto terugkwamen. Wat nu gedaan? Nog naar Helsinki of toch eerst naar het nationaal park Nuuksio om daar te wandelen. Het werd het laatste zo kunnen we morgen na de wandeling op een iets rustiger tempo naar Helsinki rijden en deze een dag later bezoeken. En eigenlijk komt het beter uit in verband met de te rijden route vermits we na Helsinki verder oostwaarts trekken. Bij het buitenrijden van Hanko toch nog even snel langs de dure villa’s gereden. Daar hebben we geen spijt van. Nu was er nog een ander probleem waar, wat en wanneer avondeten eten. Het werd langs de kant van de weg: een paar kilometer buiten Hanko even van de weg afgegaan en aan een (nieuwe aangelegde) zijweg ons aan de kant gezet. Snel een stevige maaltijdsoep gemaakt: pakje kippensoep en dan toegevoegd: paprika, 2 wortels en een gele courgette. We hadden nog een half pak spaghetti en daar hebben we dan nog eens de helft van genomen. Verder heb ik nog balletjes gerold van het net aangeschafte pakje gehakt. Meer heeft een mens niet nodig als de klok richting 21 uur gaat en men honger heeft. En met ieders nog een half kaneelbroodje als dessert was het meer dan voldoende.

Uiteindelijk richting park gereden om daar te kunnen slapen en morgen te kunnen wandelen.

16 juli 2023 van Rainio naar Nationaal park Torronsuo

Wederom een heerlijk rustige nacht. In de verte wel iets van dieren gehoord vannacht, maar dat kan evengoed een hond zijn geweest. Eens uit de camper aan de pluk. Na een dik kwartier had ik mijn potje vol. Een portie goed afspoelen en mee in de yoghurt bij mij en op het bord bij Leon. Lekker, ook Timber is fan. Hij kreeg er nog enkele bij het uitlaten.

Vanaf onze slaapplek ging het naar Tampere. En dit liefst over de kleinere weggetjes. Putten, stof maar ook veel afwisseling en moois verzekerd. Ondertussen zijn we er achter dat vele huizen hier in Finland toch erg op die van Zweden lijken, dit in tegenstelling tot deze die we vorig jaar in Denemarken zagen. Ze hebben echter wel meer kleuren dan in Zweden waar ze hoofdzakelijk Falun-rood geschilderd zijn. Over wat kronkelende, regelmatig op- en neergaande weggetjes passeerden we Nokia. Inderdaad de stad van de telefoons. Vroeger is de fabriek gestart als papiermolen en – producent aan de stroomversnellingen van de rivier Tammerkoski (deze die ook door Tampere stroomt). Nadien produceerden ze rubberlaarzen, fietsbanden, televisies en stroomkabels. Pas in de jaren 70 ging het bedrijf (dat de naam van de stad kreeg) zich gaan specialiseren in mobiele telefoons. Zo kwamen we uiteindelijk in Tampere.
Tampere is de grootste stad in het binnenland van heel Scandinavië, omgeven door 2 grote meren. Jammer genoeg waren er wegenwerken (ook die zijn er dus in Finland) zodat we niet konden stoppen voor enkele foto’s te maken. De stad bevat verschillende grote, mooie parken en lanen. De Tammerkoski, de rivier, verdeelt de stad in twee delen. Rond de rivier staan vele fabrieken die gebruik maken van de stroomversnellingen. Bij het binnenkomen van de stad staat veel hoogbouw. Maar eigenlijk kwamen we voor de kathedraal, de Tuomiokirkko, om die te bezichtigen.

Dit is op zondag altijd spannend: zou er een dienst zijn of niet? We hadden pech, er was er 1 bezig. Dan maar eerst de buitenkant dachten we. Maar om 11 uur was de dienst die startte om 10 uur nog steeds bezig. Dan toch maar snel en discreet wat foto’s gemaakt. Het was best indrukwekkend mooi binnen in de kathedraal. Het brede schilderij boven het altaar samen met een enorm rond glasraam erboven trokken meteen de aandacht bij het binnenkomen. Ook boven naast het orgel was een mooi glasraam. De fresco’s aan de zijkanten waren erg opvallend. Een aanrader om te bezoeken en anders dan we gewend waren.

Nadien wat door de stad gewandeld richting een andere kerk.
De Aleksanterin kirkko genoemd naar tsaar Alexander II was een heel andere stijl. Langs buiten rode baksteen met veel groene torens. Langs binnen zag je enorme houtcontructies die de de kerk vormden. Het is zo eens wat anders. Ook de boog achter het altaar was in een ander, voor ons onbekend, materiaal. Ook hier weer gigantische kroonluchters, dit keer met lampjes in plaats van kaarsen zoals we elders al tegenkwamen.

Na deze kerk besloten we wat door de stad te kuieren. We passeerden zo nog de Vanha kirkko. Een mooie houten, Lutherse kerk. Jammer genoeg gesloten. Tot slot wandelden we nog door de hoofdstraat: Hämeenkatu en zo over de Hämeensiltabrug waarop 4 zware bronzen beelden staan die personen uit de lokale volksoverlevering uitbeelden.

Op de terugweg nog door een park richting auto gewandeld. Hier stonden ook veel lindenbomen maar deze zoemden niet zo sterk als eerder deze week deze op de kerkhoven. Toen zat ons bezoek erop en was het met de auto richting Hämeenlinna.
Dit keer eerst nog even langs de wat minder grote wegen om zo te kunnen lunchen en daarna een stukje via de autosnelweg. Zo waren we nog precies op tijd om het kasteel Hameen Linna binnen te kunnen. Vanaf de parking kon je al het machtige gebouw al zien. Dit werd in 1260 vorm gegeven door de Zweden als defensie tegen de Russen, alleen hebben er nooit militaire acties plaatsgevonden omdat de Zweed-Russische oorlog eerder in Karelië (streek die we later nog bezoeken, meer ten oosten van Finland) werd uitgevochten. Later werd het een gevangenis tot in de jaren 80. Toen kreeg het een grondige renovatie tot zijn huidige vorm. We bezochten de binnenplaats en liepen een rondje langs de buitenkant. Het museum en de tijdelijke tentoonstelling bezoeken is moeilijk met Timber. Hij mocht zelfs niet op de binnenplaats komen.

Na ons bezoek het ijsje uit ons vriesvakje opgegeten. Toch niet meer zo hard als gehoopt maar smaakte nog steeds. Nadien nog een rondje door de stad gereden om te zien of het klopt dat deze stad tot de vriendelijkste van Finland behoort. We hebben over dat laatste geen duidelijke mening, wel hadden we veel bekijks van de plaatselijke bevolking.
Vanuit Hämeenlinna zijn we richting Torro gereden. Dit is het vertrekpunt van onze wandeling van morgen en ligt in het nationaal park Torronsuo. Onderweg kregen we wat regen. We kwamen aan op de officiële parking van het park maar daar stonden al verschillende campers. Door de regen, die tegen 18u30 zou ophouden, alvast beginnen typen aan het verhaaltje van vandaag. Na enige tijd toch maar beslist om verder te rijden en effectief: het stopte met regenen ondertussen. We staan nu op een kleinere parking echt aan de rand van het bos. In dit bos bevindt zich ook een trekkershut, een stookplaats (deels overdekt zitten) en een droogtoilet. Aan de andere rand staat tevens een vogeluitkijktoren. Benieuwd wat Leon morgen allemaal gaat zien vandaar. We staan hier goed en hebben op een rustige manier kunnen koken en eten. Een jong koppel is nog wel richting trekkershut gereden. Hopelijk komt er nu niet al te veel verkeer meer voorbij.

15 juli 2023 van Kaitainen via Rauma en Yyteri richting Tampere

Na wederom een rustige nacht werden we rond 7 uur wakker. Volle zon op de achterdeur van de camper. Het leek rond die tijd wel volop zomer. Rond de camper lagen er verschillende rotsblokken met mos. Het blijft toch erg mooi die verschillende soorten mos op die rotsen te zien groeien. Rond 9 uur dan op pad. Ter hoogte van Vehmaan zagen we een kerk. Even gestopt om de buitenkant te bekijken want het was nog te vroeg voor de binnenkant. Tevens snel een sanitaire stop op de WC in het gebouwtje bij het kerkhof. Dat blijft toch iets wat we erg waarderen: de toiletten aan of in de kerken.

Nadien kronkelde de weg over kleinere paden, vaak ook gravelpaden. Stof verzekerd. Langs de kant van de weg veel akkerbouw: erwten, aardappels, uien, rogge en tarwe. De boerenbedrijven die we passeerden waren best erg groot.
Rond 11 uur even koffie-/theepauze met koekjes, en ja je kan het al raden: aan een kerk. Deze vonden we er anders uitzien dan de rest die we al gezien hadden maar jammer genoeg was deze ook nog niet geopend.

We zijn ondertussen al weer enkele dagen in Finland dus even langs een tankstation om te tanken maar dit was ook een loospunt voor vuil water en aanvulpunt voor drinkwater. Het was even zoeken, het Fins is nog niet optimaal, maar we hebben onze plan getrokken en water kunnen aanvullen. Vandaaruit ging het naar Rauma.
De oude stad van Rauma staat op de UNESCO-erfgoedlijst. Het is een leuke, elegante oude stad, de meest complete en best bewaarde van Scandinavië. De pastelkleurige huisjes staan aan de kant van geplaveide straten. Door de straten lopend kom je tot op het Kauppatori. Het grote plein met daarop het oude stadhuis. Aan het einde van 1 van de straten staat de Kerk van het Heilig Kruis. Scandinavisch ingedeeld, mooie gekleurde koepel. Op 1 van de banken zat een beeld van een dame die een zangboek vasthad. Best grappig want ik dacht eerst dat er ook echt iemand zat. Lang konden we de kerk niet bezichtigen want er volgde een trouw waar voor alles in gereedheid werd gebracht. We liepen nog wat rond in de stad en kwamen ook het nieuwe stadhuis tegen.

Na het bezichtigen van de ruïnes van de oude Kerk hebben we in een tuin achterin 1 van de huizen een thee/koffie met taart genoten. Dit keer een aardbeientaart. Rustig gelegen en lekker.

Vanaf Rauma ging het over de grote baan richting Yyteri. Dit staat bekent als het mooiste strand van Finland samen met een ondiepe baai en natuurlijke duinen. We moesten dit toch ook even bekijken. Toen we aankwamen was het eerder een zuiden van Frankrijk strandsfeer. Druk. We vonden snel een parkeerplaats. Dat was het positieve. Naast de lange aankomstlaan lag een camping waar campers en caravans hokje na hokje naast elkaar waren gepropt. Niet aan ons besteed. Dan maar richting strand. Een bord: verboden voor honden. Iets wat bij ons al gevreesd werd naarmate we Yyteri naderden. Dan maar om beurten even snel het houten pad gevolgd en de duinen bekeken en een blik op het drukke strand geworpen. Zo hebben we ook eens een toeristische kant van het rustige Finland leren kennen.

Na het opeten van onze dagelijkse appel dan maar alvast richting Tampere voor morgen. Op een parkeerplek aan de oever van een meer vonden we een plekje. Jammer genoeg stond er onder de P die de parking aangaf “verboden te kamperen”. Dan maar alvast onze maaltijd klaargemaakt en opgegeten. Om zeker te zijn even aan de overkant van de straat/weg in het strandbarretje gaan vragen of we mochten blijven staan. Dat mocht eigenlijk niet maar we zouden er geen last mee krijgen moesten we het toch doen. We zouden blijven staan. Jammer genoeg was dat buiten de DJ van het barretje gerekend. Terwijl we aten stroomden de mensen langzaamaan toe. En het is geweten dat Finnen op zaterdagavond liefst zo snel mogelijk dronken zijn. Deze kennis samen met de ondertussen luide muziek dwongen ons om ons te verplaatsen.

We vonden eerst een weggetje maar daar kon alleen op de weg gestaan worden en dat mag niet. Ook op het grondgebied van een vervallen huis hebben we het geprobeerd maar toen stonden we toch een beetje te zichtbaar vanaf de weg. Dan maar weer verder. Onderweg zagen we verschillende reetjes die aan hun avondmaal begonnen. Ze bleven gewoon staan voor de foto. Uiteindelijk hebben we een doodlopend bosweggetje gevonden. We hebben alleen het gezelschap van anderhalf pak (of wat het ooit is geweest) hooi. En heel veel bosbessen. Dat wordt morgenvroeg toch even plukken als je weet dat ze daarstraks op de markt in Rauma 8 euro vroegen voor een liter bosbessen. Ja, een liter, ze werken hier niet met kilo’s maar met liters. Rare jongens die Finnen (en Zweden ook wel).

14 juli 2023 Skärgårdenroute

Terwijl Frankrijk zich opmaakt voor zijn nationale feestdag, worden wij rond 7 uur wakker na een rustige nacht. Gewoon de normale ochtendstart: Timber uitlaten, ontbijt klaarmaken en opeten, extra thee en koffie voor onderweg. Hoe heerlijk is het als je de besjes voor bij het ontbijt maar gewoon naast je kan plukken.
Vandaag stond er een dag van eiland- en ferryhoppen over de Archipel op het programma. Het doel was om de Skärgårdenroute te rijden en ondertussen verschillende plaatsen te bezoeken. Rond 8u45 dan op pad richting de parkeerplaats waar we gisteren niet mochten kamperen. Vandaaruit ging er een wandeling naar een ruïne: Kuusiston raunit. De ruïne van een Middeleeuws kasteel, in dit geval van de bisschop. Aan de hand van een plattegrond hoe het zou moeten zijn geweest, konden we toch enkele plekken lokaliseren zoals de torens en de bakkerij. Vanaf de parking liep er ook een natural trail met als tussenstop de ruïne. Een mooie ochtendwandeling door de velden met af en toe zicht op zee. Het weggetje liep ook nog een stuk door het bos. Een leuke afwisseling van natuur en cultuur en Timber ineens ook een stevigere ochtendwandeling. We waren duidelijk aan de vroege kant , want kwamen eigenlijk niemand tegen onderweg en aan de ruïne, pas weer ter hoogte van de parking.

Dan weer in de auto om enkele kilometers verder naar de Kuusistino Kerk te gaan kijken. Deze was nog niet open, dus even over het kerkhof gestruind en dan nog even gewacht tot de dame om 11u de deur opende. Een mooie kerk met blauwe houten banken en een interieur dat voor ons gevoel meer past bij de Scandinavische kerken. Rond het kerkhof stonden verschillende lindebomen. Deze zoemden goed door ons gevleugelde vriendinnentjes, de bijen.

Opnieuw op weg nu richting Pargas. Deze stad kreeg de stempel van hoofdstad van de Archipel. Dit eiland was te bereiken via 1 van de vele bruggen die de eilanden verbindt. Daar bevond zich Pargas Hembygdmuseum. Een beetje Bokrijk, een beetje volkskundemuseum. De tentoonstelling over de dingen van weleer (servies, boeken, servetten,…) was gratis. Het was wel grappig om te zien dat vele boeken, buiten de taal, erg bekend voorkwamen. Om de huisjes te bezoeken moesten we inkom betalen. Af en toe waanden we ons, o.w.v. te spullen die we tegenkwamen, een beetje in Zandberg van weleer en de spullen in onze schuur. Maar ook zoals gezegd in Bokrijk. En Timber heeft zich netjes gedragen bij het bezoeken van de huisjes. Het was een leuke onderbreking van onze rit. Op onze weg uit de stad nog enkele foto’s gemaakt van Pargas nu. We merkten ook dat Nordkalk een grote verstrekker voor werkgelegenheid was/is. Dit was de eigenaar/uitbater van de kalkgroeve net buiten de stad. Even buiten de stad dan maar een hapje gegeten.

En zo konden we weer verder naar het volgende eiland. Ditmaal namen we richting Nagu de eerste ferry. Er zouden er nog verschillende volgen vandaag. We moesten even wachten maar het inschepen verliep vlot. Deze ferry was 1 van de vele gele ferry’s die we vandaag namen. Deze zijn gratis en varen erg regelmatig.

Om bij Nagu te komen moet je ook nog over een grote brug Norrströmmen. Het zicht vanaf deze brug is best erg mooi. Ik ben dan ook even teruggelopen om wat foto’s te maken, want deze vanuit de auto waren niet zo super gelukt. Eens in Nagu bezochten we er de kerk en later de houten klokkentoren. De kerk was net als deze van vanmorgen sober en Scandinavisch. Wel is het opmerkelijk dat de luchters aan het plafond allemaal verschillend zijn. Vaak wel met echte kaarsen, die volgens ons nog regelmatig worden aangestoken. De klokkentoren was jammer genoeg gesloten. Maar we ontdekte dat daarin twee klokken hangen, een grote en een kleinere.
Toen was er even een discussie. Leon had de korte route van de site van de Archipel gehaald maar ik had een andere route voorbereid. Tot dan liepen beide routes hetzelfde. Even alles vergeleken en dan met mijn route verdergegaan om zo de verder planning niet in gevaar te brengen want we zouden anders op een andere plek uitkomen. Van hieruit ging het met een tweede ferry naar Korpoo. Hier ging het inschepen erg vlot want we konden ineens oprijden zonder in een wachtrij te hoeven staan. De eerste twee ferry zorgden voor korte (max 10 min) overvaarten. De derde ferry richting Houtskär duurde 40 min. Tijd voor een appel en een sanitaire stop. Hiervoor moesten we heel even wachten voor we erop konden rijden maar verder verliep alles vlot.

Ondertussen reden we verder over de eilanden door het mooie, afwisselende Finse landschap. Af en toe zagen we een ree of hert en zelfs een koppel kraanvogels. Toen namen we ferry 4 en 5. Vlot en beiden waren korte overvaarten. Ondertussen hebben we ook nog de tijd genomen om even wat boodschappen te doen. Fruit, yoghurt en karnemelk blijven niet eeuwig van thuis uit te kunnen worden gegeten. Fruit, brood en wat vleeswaren dat lukte nog zonder veel moeite. Ook de yoghurt was geen probleem. Gelukkig zijn de prijzen hier ook in euro’s zodat we niet eindeloos moeten omrekenen. Het aanschaffen van de karnemelk, dat was wat moeilijker. Etiketten lezen, gelukkig sommigen ook in Zweeds zodat we uiteindelijk toch met karnemelk buiten zijn gegaan.
Na veel kronkelen over de eilanden stonden we aan de ferry van Houtskär/Mossala richting Iniö. Deze was bij uitzondering een witte ferry, dus een betalende. Gelukkig een goedgezinde schipper en mochten we aan boord na het betalen van het autotarief en hoefde we niet het dure campertarief te betalen. Met deze ferry zouden we een uur onderweg zijn. We hadden grootse plannen: foto’s bijwerken, tekst typen. Het werd genieten van de zon op het dek en vooral van de omgeving terwijl we tussen de vele kleine eilandjes doorvoeren. Daarvoor deden we eigenlijk deze route. Sommige van deze eilandjes zijn slechts een rotsblok groot vol vogels, andere hebben enkele wat groen, of een paar bomen. Nog anderen hebben een huis met natuurlijk een aanlegsteiger want zonder boot kom je er niet. Mooi.

Op een ferry ook nog een babbel met een dame (onze leeftijd) en haar (vermoedelijk geadopteerde) zoon van ongeveer 14 jaar. Het was een dame van Fins-Zweedse origine. Ze sprak met ons Engels, even enkele woordjes Zweeds met mij. Zweeds was haar moedertaal maar ze sprak geen Fins. Haar moeder wel want die was van oorsprong Fins en had daar op 1 van de eilanden een huis. Ze moedigde haar zoon aan om Engels te leren en te spreken. Ze vond onze auto geweldig. Tijdens het gesprek nog enkele foto’s getoond van onderweg en de binnenkant van de auto. Erg leuk zo.
Na deze lange overtocht volgde nog een korte gele ferry en ongeveer een kleine 10 km over het eiland naar de volgende, laatste, en tevens weer lange gele ferry. We hadden het gered. Genoten van de ferry’s en de natuur, landschappen op de eilanden die we bezochten en deze die we vanop het water zagen.

Ondertussen was het wel al ruim 21 uur. Snel iets gegeten (soep uit een pakje aangevuld met verse courgette, paprika, ui en frikadellenkoek die als balletjes fungeerde) aan een kleine jachthaven. Snel betekent om 21u05 de auto geparkeerd, om 21u45 weer op pad na “koken”, afwassen en hond uitlaten.

Daarna op zoek naar een rustig slaapplekje. Dit vonden we in een zijstraatje van de baan die we op dat moment aan het volgen waren. Een uitsparing daar aan de kant van het weggetje werd het. Bij aankomst nog wat tekst getypt en dan uiteindelijk tegen 23 uur gaan slapen. Het blijft wennen aan het feit dat het zo laat licht blijft.